Aardbevingen: een gelukkig nieuwjaar?

Nou, dan moet er wel het een ander veranderen zou ik zo zeggen! 2013 was namelijk een behoorlijk ongelukkig rumoerig jaar. Voor velen persoonlijk en dus ook voor mij als Statenlid. Maar 2014 schijnt pas echt tumultueus te worden. Dat begint al direct in januari met de conclusies en voorstellen waar Minister Kamp mee gaat komen. En ik vrees dat dat niet de grootste schok wordt, want weet u nog, begin 2013? Toen begonnen we met tellen: iedere maand meer en sterkere aardbevingen dan het jaar ervoor. 12 in januari 2013 terwijl dat er maar 5 in januari 2012 waren. En zo telden we verder, tot 140 in heel 2013. Volgens het advies van het SodM komen aardbevingen zo'n 6-9 maanden na toename aardgaswinning. Nu we weten dat de NAM op ca 55 miljard kuub gas zat in 2013, vrees ik weer een toename van 30 procent meer en zwaardere aardbevingen.

Maar waarom mag dat zomaar? In het winningsplan van de nam staat dat er gemiddeld 43 miljard kuub per jaar zal worden gewonnen. Daar Gaat de NAM al jaren overheen dus. En het NLOG rekent van 2010-2020: dan heeft de NAM reeds 50,75 + 46,78 + 47,65 + 55 = 200 miljard m3 van de toegestane 445,7 miljard m3 versnoept. Resteren nog zeven jaren in deze termijn, dan is het nieuwe gemiddelde productieniveau 245/7 = 35 miljard. Bij een productieniveau van 55 miljard kuub, is de NAM er dus binnen 5 jaar doorheen. Tenzij de NAM al weet dat ze aan banden wordt gelegd en dat minister Kamp de huidige vergunning in gaat trekken en een kleinere vergunning af gaat geven. Bijvoorbeeld van 35 Miljard. Of niet. Het blijft gissen tot Kamp met zijn voorstel komt.

Maar wat is dan geluk? In een provincie waar mensen hun kleinkinderen niet meer te slapen durven hebben, waar mensen " gewoon weg" willen door het aanhoudende gevoel van onveiligheid. Dan is geluk: het voorzorgsprincipe hanteren, de gaskraan veel dichter draaien, buitenlandse contracten verbreken, je verantwoordelijkheid nemen voor de aangerichte psychologische en materiële schade, alternatieven voor de regio bieden en het gevoel van veiligheid en een toekomst.

Dan kijken we aan het einde van deze maand, na de presentatie van de voorstellen, of dat GELUKt is.

Je moet wel willen: minder aardbevingen

De nieuwsgierigheid zit misschien ook in mijn aard, maar sinds de bewuste aardbeving in Huizinge wil ik echt alles weten over die schokkende gevolgen van gaswinning. En wil ik vooral ook weten wat wij hier aan kunnen doen. Wij als politici, bedoel ik dan. Als burger proberen ik thuis met mijn gezin al behoorlijk te besparen op alle vormen van energie, daar ligt het niet aan. Maar als politica hoop ik natuurlijk meer invloed te hebben. Vanaf het moment dat het advies van het SodM kwam, namelijk reduceer de aardgaswinning met 40%, is GroenLinks voor het voorzorgsprincipe. En veel van wat ik lees of hoor, bevestigt de noodzaak van dit voorzorgsprincipe. Zoals de emails die deze week naar buiten kwamen en het artikel in het Dvhn over de piek in de productie van de aardgaswinning. Volgens een analyse van publicist Herman Damveld, komen de aardbevingen met één tot drie jaar vertraging op een toename van de aardgaswinning. "Als dus bijvoorbeeld dit jaar meer aardgas is gewonnen dan in 2012, krijgen we meer bevingen in de periode 2014 tot 2017." aldus Damveld. En wat concludeert het DvhN vandaag? Dat er meer aardgas is gewonnen in 2013. Dat worden onterechte vreselijke zware jaren voor Groningen.

Onterecht want ondanks dat half Nederland denkt dat we met een reductie van de aardgas in de winter in de kou zitten, is er genoeg aardgas voor de transitie naar niet- fossiele energie. Er ging in 2012 namelijk meer kuub gas naar het buitenland ( 48 miljard tov 35 miljard) dan dat wij gebruikten. Dat is in 2013 vast niet anders! Dus aan Kamp om die contracten af te laten lopen en per direct de winning van aardgas te verminderen.

Het huidige winningsplan van de NAM loopt tot en met 2015. In januari komt Minister Kamp met een pakket aan onderzoeken en brieven over de aardgaswinning met oa iets over de nieuwe winningsvergunning van de NAM. In de huidige vergunning staat dat maatregelen om bodembeweging te voorkomen/ beperken in het volgende ontwerpplan in overweging moeten worden genomen. Dit biedt hoop, maar is ook vaag. Er staat ook in dat ze stoppen als het economisch niet meer aantrekkelijk is, en er staat dat de winning ook zou kunnen stoppen door andere technische, geologische, geofysische of andere onvoorziene omstandigheden. Nou, die zijn er dus! Maar zou dat ook in de buitenlandse contracten staan?

Genoeg stof om naar op zoek te gaan. Al gaat een Statenlid niet over deze vergunningen. De Provincie, en daarmee de Provinciale Staten, wordt wel geacht voor haar burgers te staan en op te komen. De verantwoordelijk voor de veiligheid en de zekerheid van een veilige toekomst vallen daar voor mij onder. Ik vrees de dag dat er echt een beving met magnitude 6 plaatsvindt en er zware gewonden of erger vallen. Of dat onze provincie onleefbaar wordt met aardgaswinning die doorgaat tot in het jaar 2020.

Het is nu net of collega politici van sommige andere partijen de ogen sluiten voor dit aspect van de aardbevingen. Maar ik vraag me af: waar ligt de grens? Wanneer reduceer je de aardgaswinning wel? Bepaal die grens nu en niet als het te laat is. Om dan met een vinger naar elkaar te gaan wijzen. Mijn grens is al bereikt.

En ik koop niks voor zielige cijfers waar naar verwezen wordt en als er wordt gezegd dat we de miljarden van het aardgas hard nodig hebben in deze recessie. Onzin: volgens een verwijzing van Remi van Beekum naar onderzoek van Ecofys blijkt dat fossiele brandstoffen in Nederland 5,8 miljard subsidie ontvingen tegenover 1,5 miljard subsidie voor duurzame energie zoals zonne- en windenergie. Door het goedkope aardgas misten we de boot naar grote ontwikkelingen in schone energie, zoals de Duitsers. Die achterstand leidde tot een recessie waar we amper uit komen. Hadden we geen goedkoop gas gehad, dan waren er alternatieven in een sneller tempo ontwikkelt. Dat kan alsnog. Maar je moet wel willen.

Bedrijfsrisico: aardbevingen

Vandaag had ik een bijeenkomst met een presentatie van de NAM. Het was zo'n algemeen reclame bedrijfspraatje dat ik het ook maar over die boeg heb gegooid. Ik heb tegen de directie gezegd dat ik twee ethische keuzes in hun bedrijfsvoering mis:

• De keuze van wel of geen angst willen veroorzaken bij de inwoners van Noord- Groningen
• De keuze om vervolgens niks aan de aardbevingen te doen en gewoon door te boren: niet het voorzorgsprincipe hanteren.

Het antwoord was ongeveer: de samenleving bepaalt de vraag, wij het aanbod.

Aardgaswinning als bedrijfsmatige keuze. Daar kan ik me iets bij voorstellen. In de jaren 70 dan, toen we nog niets wisten over aardbevingen. Nu weten we wel wat over aardbevingen. We weten dat er de afgelopen jaren een enorme toename is van aardbevingen en dat dat komt door de winning van aardgas. Aardbevingen zijn dus een bedrijfsrisico en dat risico is niet zo groot, als je dat afzet tegen de winst van de NAM en de opbrengsten voor het Rijk. Het is wel een risico waar je je als NAM op in kan spelen. Je kan alvast investeren in andere manieren om energie te produceren en dus geld te verdienen. Het gas is toch sowieso een keer op. Het is dus eigenlijk gewoon dom om niet alvast te investeren in schone energie.

Op 1 december moet de nieuwe winningsvergunning door de NAM bij EZ aangevraagd worden.Wellicht kan Kamp daarin de volgende eisen meenemen:

• voor iedere aardbeving in Groningen een investering van een miljard in het opwekken van duurzame energie in de provincie Groningen
• geen export van gas naar het buitenland
• duurzaamheid in de missie vertalen naar de drie p's: people planet en profit en ook echt uitvoeren
• verminderen van de winning, zoals het advies van Kamps eigen adviesorgaan SodM

We kunnen het dus omdraaien en zorgen dat gas nu al niet meer rendabel is. Dan zullen de NAM en EZ sneller over gaan op andere manieren voor het opwekken van energie zoals groen gas of iets dergelijks. Maar dan moeten we wel ook direct een verbod opleggen voor de export van gas, anders haalt de NAM daar haar winst.

Aardschokken: zorgen om morgen

Vanavond heb ik de informatiebijeenkomst over aardschokken in Loppersum bijgewoond. Om half acht zat de sporthal vol en vanaf dat moment werd ruim twee uur gesproken over de mogelijke toename van aardschokken en de gevolgen daarvan voor de bewoners van Noord Groningen. De inleidingen van minister Kamp en de directeur van de NAM brachten weinig nieuws. De brief van minister Kamp aan de Tweede Kamer waarin staat dat de kracht van de schokken mogelijk toe kan nemen werd toegelicht. Daarna mochten bewoners vragen stellen.

Wat bij mij is blijven hangen, is dat de bewoners het vertrouwen kwijt zijn en daardoor zijn ze bang. Bang dat er weer aardschokken komen, bang dat de aardschokken heftiger worden, bang dat er een gevel omvalt of hun huis sowieso in waarde daalt. Maar ook bang dat hun geld voor restauratie beloofd wordt, dat ze misschien niet krijgen. De minister en de Nam beloofden onderzoeken en voor het einde van het jaar zekerheid. Maar zekerheid kun je niet beloven, dat heb je of heb je niet.