Goochelen met gas

Vanmiddag hoorden de Groningers wat nieuwsgierig makende berichten over de toekomst van de gaswinning. Zelfs op het NOS journaal werd aandacht besteed aan iets wat geen officieel bericht is: de aardgaswinning wordt het komende jaar verminderd. Dat is op zich goed nieuws, ware het niet dat de achtergrond wat apart is. Een paar ideetjes en feitjes ( door elkaar):

De NAM mag volgens het winningsplan tot en met 2015 gemiddeld per jaar van ca 44 miljard kuub gas winnen. De afgelopen jaren ging ze daar ruimschoots overheen. Sterker nog, er blijft nu nog maar 35 kuub per jaar over. Ik hoorde ook een bericht op de radio ( gerucht, maar bevestigd door bronnen op het Binnenhof) over minder aardgasopbrengsten van 0,6 tot 1,5 miljard euro. Zelfstandig onderzoeker en publicist Herman Damveld rekende uit dat dat bedrag betekent dat uit het Groningen-veld 3 tot 7,5 miljard kuub minder aardgas gehaald wordt. De geadviseerde 40% reductie haal je dan nog lang niet, maar je blijft hangen op 7 tot 17% minder aardgas.

Wellicht is het getal van de aankomende verminderde aardgasopbrengsten van 1,5 miljard euro precies dat bedrag dat de NAM vorig jaar meer heeft "verdiend" door extra gas op te pompen. En zit dat gas nu in de kleine velden en wordt dat gas alsnog in 2014 verkocht.

Het "verstoppen" van in 2013 opgepompt gas zou verklaren waarom er in de begroting van het Rijk afgelopen jaar geen financiële meevaller ( 1 miljard kuub gas levert ca 200 miljoen voordeel Rijk op) zat van het teveel verkochte gas. Het zou ook verklaren waarom minister Kamp een jaar nodig had voor de onderzoeken.....

Windmolens: regels en plannen

De "windmolens" zitten in mijn portefeuille en om goed op de hoogte te zijn van wat er speelt op dat gebied bereid ik me graag goed voor. Had ik zondag al aan man en kinderen de 6 MW windmolen in de Eemshaven laten zien, vandaag had ik een afspraak met RWE Innogy. Om 9.30 uur sprong ik met het regenpak aan op de fiets richting het Europapark in Groningen om met twee projectleiders van RWE te praten over windenergie in de provincie Groningen. Het was leerzaam om van een bedrijf te horen hoe zij plannen ontwikkelen op basis van provinciaal beleid.

Nog voor het einde van het gesprek moest ik collega GL Statenlid Harrie Miedema daar achterlaten om naar het provinciehuis te gaan voor een iPad-training. Na de training maakten Harrie en ik een verdeling van de agendapunten voor de commissie Omgeving en Milieu van 23 januari. Wie doet de woordvoering bij welk agendapunt en vervolgens aan de slag met het voorbereiden van die agendapunten.

Na een snelle hap in het provinciehuis woonde ik een informatiebijeenkomst over de Provinciale Omgevingsverordening (POV) bij. De POV bevat regels over de inrichting van de ruimte binnen de provincie en daarmee over de leefomgeving van de inwoners van Groningen. In die informatiebijeenkomst kwamen onder andere de locaties voor de windmolens voorbij: een mooi begin en einde van de dag.

Aardbevingen: een gelukkig nieuwjaar?

Nou, dan moet er wel het een ander veranderen zou ik zo zeggen! 2013 was namelijk een behoorlijk ongelukkig rumoerig jaar. Voor velen persoonlijk en dus ook voor mij als Statenlid. Maar 2014 schijnt pas echt tumultueus te worden. Dat begint al direct in januari met de conclusies en voorstellen waar Minister Kamp mee gaat komen. En ik vrees dat dat niet de grootste schok wordt, want weet u nog, begin 2013? Toen begonnen we met tellen: iedere maand meer en sterkere aardbevingen dan het jaar ervoor. 12 in januari 2013 terwijl dat er maar 5 in januari 2012 waren. En zo telden we verder, tot 140 in heel 2013. Volgens het advies van het SodM komen aardbevingen zo'n 6-9 maanden na toename aardgaswinning. Nu we weten dat de NAM op ca 55 miljard kuub gas zat in 2013, vrees ik weer een toename van 30 procent meer en zwaardere aardbevingen.

Maar waarom mag dat zomaar? In het winningsplan van de nam staat dat er gemiddeld 43 miljard kuub per jaar zal worden gewonnen. Daar Gaat de NAM al jaren overheen dus. En het NLOG rekent van 2010-2020: dan heeft de NAM reeds 50,75 + 46,78 + 47,65 + 55 = 200 miljard m3 van de toegestane 445,7 miljard m3 versnoept. Resteren nog zeven jaren in deze termijn, dan is het nieuwe gemiddelde productieniveau 245/7 = 35 miljard. Bij een productieniveau van 55 miljard kuub, is de NAM er dus binnen 5 jaar doorheen. Tenzij de NAM al weet dat ze aan banden wordt gelegd en dat minister Kamp de huidige vergunning in gaat trekken en een kleinere vergunning af gaat geven. Bijvoorbeeld van 35 Miljard. Of niet. Het blijft gissen tot Kamp met zijn voorstel komt.

Maar wat is dan geluk? In een provincie waar mensen hun kleinkinderen niet meer te slapen durven hebben, waar mensen " gewoon weg" willen door het aanhoudende gevoel van onveiligheid. Dan is geluk: het voorzorgsprincipe hanteren, de gaskraan veel dichter draaien, buitenlandse contracten verbreken, je verantwoordelijkheid nemen voor de aangerichte psychologische en materiële schade, alternatieven voor de regio bieden en het gevoel van veiligheid en een toekomst.

Dan kijken we aan het einde van deze maand, na de presentatie van de voorstellen, of dat GELUKt is.

Je moet wel willen: minder aardbevingen

De nieuwsgierigheid zit misschien ook in mijn aard, maar sinds de bewuste aardbeving in Huizinge wil ik echt alles weten over die schokkende gevolgen van gaswinning. En wil ik vooral ook weten wat wij hier aan kunnen doen. Wij als politici, bedoel ik dan. Als burger proberen ik thuis met mijn gezin al behoorlijk te besparen op alle vormen van energie, daar ligt het niet aan. Maar als politica hoop ik natuurlijk meer invloed te hebben. Vanaf het moment dat het advies van het SodM kwam, namelijk reduceer de aardgaswinning met 40%, is GroenLinks voor het voorzorgsprincipe. En veel van wat ik lees of hoor, bevestigt de noodzaak van dit voorzorgsprincipe. Zoals de emails die deze week naar buiten kwamen en het artikel in het Dvhn over de piek in de productie van de aardgaswinning. Volgens een analyse van publicist Herman Damveld, komen de aardbevingen met één tot drie jaar vertraging op een toename van de aardgaswinning. "Als dus bijvoorbeeld dit jaar meer aardgas is gewonnen dan in 2012, krijgen we meer bevingen in de periode 2014 tot 2017." aldus Damveld. En wat concludeert het DvhN vandaag? Dat er meer aardgas is gewonnen in 2013. Dat worden onterechte vreselijke zware jaren voor Groningen.

Onterecht want ondanks dat half Nederland denkt dat we met een reductie van de aardgas in de winter in de kou zitten, is er genoeg aardgas voor de transitie naar niet- fossiele energie. Er ging in 2012 namelijk meer kuub gas naar het buitenland ( 48 miljard tov 35 miljard) dan dat wij gebruikten. Dat is in 2013 vast niet anders! Dus aan Kamp om die contracten af te laten lopen en per direct de winning van aardgas te verminderen.

Het huidige winningsplan van de NAM loopt tot en met 2015. In januari komt Minister Kamp met een pakket aan onderzoeken en brieven over de aardgaswinning met oa iets over de nieuwe winningsvergunning van de NAM. In de huidige vergunning staat dat maatregelen om bodembeweging te voorkomen/ beperken in het volgende ontwerpplan in overweging moeten worden genomen. Dit biedt hoop, maar is ook vaag. Er staat ook in dat ze stoppen als het economisch niet meer aantrekkelijk is, en er staat dat de winning ook zou kunnen stoppen door andere technische, geologische, geofysische of andere onvoorziene omstandigheden. Nou, die zijn er dus! Maar zou dat ook in de buitenlandse contracten staan?

Genoeg stof om naar op zoek te gaan. Al gaat een Statenlid niet over deze vergunningen. De Provincie, en daarmee de Provinciale Staten, wordt wel geacht voor haar burgers te staan en op te komen. De verantwoordelijk voor de veiligheid en de zekerheid van een veilige toekomst vallen daar voor mij onder. Ik vrees de dag dat er echt een beving met magnitude 6 plaatsvindt en er zware gewonden of erger vallen. Of dat onze provincie onleefbaar wordt met aardgaswinning die doorgaat tot in het jaar 2020.

Het is nu net of collega politici van sommige andere partijen de ogen sluiten voor dit aspect van de aardbevingen. Maar ik vraag me af: waar ligt de grens? Wanneer reduceer je de aardgaswinning wel? Bepaal die grens nu en niet als het te laat is. Om dan met een vinger naar elkaar te gaan wijzen. Mijn grens is al bereikt.

En ik koop niks voor zielige cijfers waar naar verwezen wordt en als er wordt gezegd dat we de miljarden van het aardgas hard nodig hebben in deze recessie. Onzin: volgens een verwijzing van Remi van Beekum naar onderzoek van Ecofys blijkt dat fossiele brandstoffen in Nederland 5,8 miljard subsidie ontvingen tegenover 1,5 miljard subsidie voor duurzame energie zoals zonne- en windenergie. Door het goedkope aardgas misten we de boot naar grote ontwikkelingen in schone energie, zoals de Duitsers. Die achterstand leidde tot een recessie waar we amper uit komen. Hadden we geen goedkoop gas gehad, dan waren er alternatieven in een sneller tempo ontwikkelt. Dat kan alsnog. Maar je moet wel willen.

Duurzame proeftuin met zonnepanelen en werkgelegenheid

Vanochtend mocht ik als afsluiter van de week de bijeenkomst Gronings Groen van NMF Groningen bijwonen. Verschillende sprekers vertelden over de "Energieke groene samenleving". Een van hen was wethouder Thijs de la Court en hij vertelde over verduurzaming in de gebouwde omgeving. Vanuit zijn verschillenden rollen vertelde hij over concrete plannen voor verduurzaming van de energie. Heerlijk om te horen dat iemand met zoveel ervaring niet alleen problemen en weerstand ziet, maar juist mogelijkheden en kansen!
Een van de zaken waar hij over vertelde was de noodzaak van de verandering van de structuur van de energiebelasting. Daarmee maakte hij de link naar het onderwerp van de spreker ervoor. Dat was Marco Witschge die sprake over "Power to the people 2.0". Ook hij vertelde dat het nog beter zou zijn om de postcoderoos voor salderen uit toebereiden naar de gemeentegrenzen.
Ook ik zie daar grote kansen, want er zijn zoveel burgers die nu al inzetten op verduurzaming. Ze plaatsen zonnepanelen, kopen samen windmolens en starten collectieven. Door het SER- akkoord mogen deze burgers (zoals ik) zonder goed dak vanaf 1 januari hun zonnepanelen in een aangrenzend postcodegebied plaatsen en de stroom salderen. Middel hiervoor is die postcoderoos: dat is het postcodegebied met de direct aangrenzende postcodegebieden. Volgens mij is het veel handiger om deze postcoderoos uit te breiden naar de gemeentegrenzen. Dan gaat de schone energiemarkt vliegen (zoals Marjan Minnesma van Urgenda altijd zegt). De vraag is wat de rol van de overheid hier in is.

Ik weet wel wat... Minister Kamp is Groningen nog wat verschuldigd ivm de aardbevingen. Als we nou van Groningen een Duurzame Proeftuin maken waarin de provincie Groningen gedurende 10 jaar breed mag salderen, een soort regelluwe zone? We hebben hier een perfecte kleinschalige infrastructuur met dorpen en veel agrarische bedrijven met grote daken. Goede omstandigheden om met het plaatsen van veel zonnepanelen veel werkgelegenheid te creeren en innovatie te stimuleren. En het imago van Noord Groningen weer een boost te geven!
Ik ga mijn best doen!

Bedrijfsrisico: aardbevingen

Vandaag had ik een bijeenkomst met een presentatie van de NAM. Het was zo'n algemeen reclame bedrijfspraatje dat ik het ook maar over die boeg heb gegooid. Ik heb tegen de directie gezegd dat ik twee ethische keuzes in hun bedrijfsvoering mis:

• De keuze van wel of geen angst willen veroorzaken bij de inwoners van Noord- Groningen
• De keuze om vervolgens niks aan de aardbevingen te doen en gewoon door te boren: niet het voorzorgsprincipe hanteren.

Het antwoord was ongeveer: de samenleving bepaalt de vraag, wij het aanbod.

Aardgaswinning als bedrijfsmatige keuze. Daar kan ik me iets bij voorstellen. In de jaren 70 dan, toen we nog niets wisten over aardbevingen. Nu weten we wel wat over aardbevingen. We weten dat er de afgelopen jaren een enorme toename is van aardbevingen en dat dat komt door de winning van aardgas. Aardbevingen zijn dus een bedrijfsrisico en dat risico is niet zo groot, als je dat afzet tegen de winst van de NAM en de opbrengsten voor het Rijk. Het is wel een risico waar je je als NAM op in kan spelen. Je kan alvast investeren in andere manieren om energie te produceren en dus geld te verdienen. Het gas is toch sowieso een keer op. Het is dus eigenlijk gewoon dom om niet alvast te investeren in schone energie.

Op 1 december moet de nieuwe winningsvergunning door de NAM bij EZ aangevraagd worden.Wellicht kan Kamp daarin de volgende eisen meenemen:

• voor iedere aardbeving in Groningen een investering van een miljard in het opwekken van duurzame energie in de provincie Groningen
• geen export van gas naar het buitenland
• duurzaamheid in de missie vertalen naar de drie p's: people planet en profit en ook echt uitvoeren
• verminderen van de winning, zoals het advies van Kamps eigen adviesorgaan SodM

We kunnen het dus omdraaien en zorgen dat gas nu al niet meer rendabel is. Dan zullen de NAM en EZ sneller over gaan op andere manieren voor het opwekken van energie zoals groen gas of iets dergelijks. Maar dan moeten we wel ook direct een verbod opleggen voor de export van gas, anders haalt de NAM daar haar winst.

Overdonderd door GS inzake Aldel

De Statenleden uit de commissie 'Bestuur, Financiën, Economie' werden opgetrommeld om uiterlijk woensdag 11 september hun wensen en bedenkingen inzake het voorgenomen besluit van Gedeputeerde Staten over een garantiestelling van 2 miljoen voor Aldel te geven. Daarvoor werd van ons verwacht dat we ons in 5 dagen volledig inlazen, ons lieten informeren en met onze achterban spraken. Een behoorlijke klus en verantwoordelijkheid als het gaat om honderden banen, grote gevolgen voor de noordelijke economie, maar ook het milieu.

Twee uur geleden hoorde ik in de Statenzaal van Gedeputeerde Staten dat met de huidige informatie duidelijk is dat zelfs een miljoenenkrediet van de overheid nog onvoldoende bedrijfszekerheid zou bieden aan Aldel. Ongelofelijk.

We hadden als fractie al ernstige twijfels over de gemaakte afwegingen in het voorgenomen besluit van GS. Sterker nog, we twijfelden ernstig aan de keuze van GS om een schijnbaar willekeurig energieslurpend bedrijf te steunen. Een bedrijf waarvan je kan twijfelen of het een economisch rendabele toekomst tegemoet kan gaan, gezien de energieprijzen. Wellicht alleen met een flinke dosis innovatie en vergroening. Iets waarin de directeur van Aldel kansen ziet.

We misten in het voorstel van GS dan ook de "Groene haven"- visie en daarmee eisen voor verduurzaming in de garantstelling. GS was van plan om zomaar steun te geven, terwijl mogelijkheden denkbaar zijn om het bedrijf te laten innoveren en daarbij een betere en duurzame marktpositie te geven. Wellicht zelfs een koploperfunctie waarbij je het bedrijf voor een innovatieve vergroenende pilot op Europees niveau misschien wel subsidie had kunnen geven.

Overdonderd ben ik nog steeds en dan met name over het ad hoc-besluit dat hier blijkbaar (bijna) genomen was.

Nu schorsing van het debat...